ALBANIA on Line TV

Nju Jork, shenohet pervjetori i 66-te nga Masakra ne Cameri, u shfaq filmi dokumentar me metrazh te plote me titull :"Endrra e Çamerise"







BEQIR SINA New York







Masakra, çamet marshojne nga Kllogjeri ne Qafe-Bote, dhe perkujtojne masakren, ne Nju Jork -

Deputetet e Kuvendit te Shqiperise , Dashamir Tahiri dhe Shpetim Idrizi i derguan pershendetje takimit ne Nju Jork, per kujtimin e 66 - Vjetorit te Maskres ndaj popullsise çame





STATEN ISLAND - NY : Ne sallen e Institutit “Gjergj Kastriot Skanderbeg” ne Staten Island me president zoteri Rrape Rruci, u shfaq filmi dokumentar me metrazh te plote, me titull :"Endrra e Çamerise", me regji te Kujtim Gjonaj dhe skenarist Enver Kushi. Nje film dokumentar, ky, qe ndjek gjurmet e Çamerise, dhe u shfaq ne me rastin e 66 - Vjetorit te kujtimit te Maskres mbi popullsine çame, pas Luftes se Dyte Boterore.



Ne kete aktivitet te organizuar nga Shoqata "Çameria", merrnin pjese anetare te shoqates “Çameria”, nga Nju Jorku , Nju Xhersi, Kenektiket dhe Filadelfia, si dhe lider te komunitetit, studiues, historian, studente, aktiviste dhe veprimtare te ndryshem te komunitetit. Anetare te familjeve te mbijetuara nga kjo masaker, te cilet, ne diskutimet sollen edhe kujtimet e tyre. Gjate shfaqjes se ketij filmi dokumentar, ne salle, u krijua nje atmosfere emocionate, nga kenga çame dhe nga muzika e saj.



Ne nje kend te salles ishin vendosur dhjetra libra, artikuj, ese etje, te gjitha keto krijimtari me autor studiues, histroian e shkrimtar te njohur shqiptare dhe te huaj. Te cilet, kan shkruar per Çamerine e çeshtjen çame ne pergjethesi, libra te shkruar edhe ne vitet e diktatures, por, edhe pas renjes se komunizmit ne Shqiperi. Ne fund Shoqata "Çameria", amviset çame shtruan nje koktel sipas tradites se tyre.





Komuniteti çam ka zhvilluar dje ne ishullin Saten Island - Nju Jork, ne me pak se 5 kliometra larg ishullit te vogel, ku ngrihet Statuja e Lirise - "Statue of Liberty", kete aktivitet ne perkujtim te te vrareve gjate spastrimit etnik, duke kujtuar 27 Qershorin 1944 – 66 vjetorin e gjenocidit grek, kunder popullsise shqiptare te Çamerise. Mbasi kjo date historike, tek komuniteti çam dhe perfaqesuesit e tyre ne SHBA-s, do te kujtohet ne shenje simbolike, ne perkujtim te mijera te vrareve e te masakruarave. “Nje fat edhe me te zi dhe dhimbje me te thelle kemi per 2700 te vraret e 2400 te vdekurit nga uria gjate debimit nga shtepite e tyre ne Çameri, pasi ata jane pa varre ku mund te vesh nje lule a kurore”, kumbon ngado zeri i ketyre çameve. Zeri e te cileve keto dekadat e fundi, eshte rritur shume edhe ketu ne SHBA-es.



Me keto argumente kan nisur, dje, ne mesdreke tubimin e tyre edhe ne Insitutin Gjergje Kastrioti Skenderbeg – ne Nju Jork, ku moren pjese dhjetra vete, kryesisht ata me origjine dhe prejardhje çame, te mbledhur, se bashku me veprimtar e aktiviste te komunitetit, kane perkujtuar 27 qershorin e 66 viteve me pare, kur mbi popullsine çame u ushtrua gjenocidi i papare grek.





Behet fjale per nje genocid, te pa denuar akoma nga shteti Grek.Shteti i atehershem Shqiptar, gjate regjimit te Enver Hoxhes iu hoqi nenshtetesine greke dhe i regjistroj si nenshtetas shqiptare te gjithe komunitetin çam, duke i prere keshtu rrugen e kthimit ne Çameri. Ne te njejten kohe nuk i dha zgjidhje kesaj katastrofe humane qe po ndodhte ne jug te Shqiperise dhe nuk ndermjetesoj qe kjo popullsi shqiptare te kthehej serisht ne shtepite e tyre. Ketij komuniteti i mohoet ende e drejta per te vizituar shtepite dhe pronat e tyre. Ne Greqi, atyre nuk ju eshte lejuar te ngrene as permendore ne vendet ku jane kryer masakrat nga ushtria e rregullt greke.







Dega e Shoqates politiko-atdhetare “Çameria” ne Nju Jork, me kryetar zotin Sali Bollati dhe sekretar zotin Cenko Brahimaj, jane iniciuesit e kesaj perkujtimore, per te mos harruar gjenocidin e ushtruar, perndjekjen dhe gjakosjen, qe ka perjetuar popullsia çame ne fundqershorin e vitit 1944. “Çamet” tash gjithmone e me zeshem, duket se po thone fjalen e tyre . Ne keto takime perkujtimore, ashtu si dhe ne Shqiperi, teksa marshojne nga Kllogjeri ne Qafe-Bote(Konispol -Sarande), dhe ne Amerike, çamet kan vetem nje mesazh,: “Per te mos harruar dhe per te kujtuar bashkesine nderkombetare, se çeshtja çame mbetet nje plage e hapur dhe zgjidhja e saj do t’i sherbeje forcimit te demokracise ne rajon, marredhenieve te miqesise midis Shqiperise dhe Greqise”.





Cenko Brahimaj, ne hapje te fjales se tij duke iu faleminderuar te pranisheve , tha se jemi mbledhur te kujtojme kete date historike, e cila, eshte jo vetem qe eshte pikellim per masakren greke ndaj popullsise çame, por eshte edhe nje frymezim per ne dhe brezat tane, qe te mosa harrojme kurre ate gjeme qe kaloi populli çame, ne mbarim te Luftes se Dyte Boterore.





Ai u kerkoje pjesmarresve qe me nje minute heshtje te nderonin kujtimin e te gjithe atyre martireve çame, qe u vrane dhe u maskruan per çeshtjen Çame, per kuazen e tyre."I paharruar kujtimi i Tyre!, Me respekt nga bijet e bijat e tyre dhe i gjithe kombi yne ", tha ai.





Ndersa duke folur per çeshtjen Çame, Brahimaj, tha se "Kjo çeshtje - tani sapo vjen edhe po behet edhe me degjueshme edhe ne kancelarite perendimore, aty ku zeri saj 20 vjet me pare nuk ishte degjuar ndonjehere te flitej qofte edhe nje fjale per te."



Kjo sipas tij ka padyshim meriten e komunitetit çame, por edhe te gjithe shqiptareve, te cilet, nuk e ndajne me kete çeshtje nga asnje çeshtje tjeter shqiptare, kudo ne trojet tona."Ne sot, per mbrojtjen e kesaj çeshtje kemi dy deputet ne parlamentin shqiptare , kemi partin tone dhe shoqatat, por kemi edhe mbeshtetjen e perkrhajen e fuqishme te te gjithe shqiptareve si ne Shqiperi, Kosove, e te gjitha viset shqiptare", tha Brahimaj, kemi edhe Shtetet e Bashkauar te Amerikes, mikun tone te madhe!







Me pase zoti Brahimaj, i dha fjalen kryetarit te kesaj shoqate, dega e Nju Jorkut, z Sali Bollati per te folur rreth kesaj ngjarje, te cilen ai dhe familja e tij e kane perjetuar ne vitet e masakres se eger greke, pas Luftes se Dyte Boterore.



Ne fillim te fjales se tij zoti Bollati, nje i mbijetuar i masakres, ku humben jeten mijra çame, dhe disa anetare te familjes se tij, mes te masakruarve edhe pleq, gra, e femije te djepit, duke sjellur edhe kujtime tha se ky eshte "Nje mesazh i paharruar ne kujtim te vdekjes, makabre, e cila, mori jeten e me shume se 2700 çameve, popullsise se pafajshme qe po mundohej te ikte, per t’i shpetuar genocidit dhe dhunes greke, nga ajo masaker e pashembullt, qe mban "vulen" e komandat Zevros." Ai vlersoi kete ceremoni te veçante qe komuniteti shqiptar çam ne Shqiperi, e kudo qe jetone shqiptaret, por edhe ketu ne SHBA-es, qe po e kujtoim ate masakren, qe " une e disa te tjere ketu, e kemi pare dhe kaluar edhe vete te kryer nga trupat e rregullta ushtarake greke, te udhehequra nga komandati i tyre Napolon Zerva" tha ai.





Me tej zoti Bollati tha se "Zgjidhja e çeshtjes se Kosoves, ka hapur rrugen tani çeshtjes te Çamerise, kjo verehet edhe ne perkushtimin qe ka nga vellezerit tane ne Kosove, pas pavaresise se saj, per te ndihmuar ne zgjidhjen e kesaj çeshtje, dhe ajo u reflektua edhe ne viziten me te fundit ne Kosove, te dy deputeteve çame, ne parlamentin e Shqiperise Shpetim Idrizit dhe Dashamir Tahirit".



Kryetari i i deges se Shoqates "Çameria" ne Nju Jork, zoti Sali Bollati, i beri thirrje te gjithe shqiptareve te Amerikes, qe te bashkohen rreth çeshtjes çame. “Une tha ai nga kjo perkujtimore u beje thirrje te gjithe shqiptareve, me ne krye shoqaten me te vjeter, patriotike e atdhetare VATRA, lobin shqiptare dhe organizatat e shoqatat e tjera, se bashku me ne, komunitetin çame, t'a çojme perpara kete çeshtje”, - tha zoti Bollati gjate fjales se tij.







Per gazeten tone foli per kete date edhe doktor Gjon Buçaj, kryetari i shoqates Vatra, i cili, ka ardhur ne kete ceremoni perkujtimore se bashkua me anetaret e kryesise se Vatres, , sekretarin e saj z Naum Prifti, z Zef Balaj, z Zef Perndocaj dhe editorin e gazets Dielli, gazetarin Dali Greca. Dr Buçaj tha se ndjeshesh se bashku me anetaret e Vatres, mjaft i emocionuar. "Ne fakt, theksoje Buçaj, megjithse kemi lexuar apo kemi degjuar shpeshhere se çfare gjeme te madhe ka kaluar populli çame, por, ajo qe na ofroje nepermjet imazheve filmike nga ana tij dokumentari “Endrra e Çamerise”, imazhi i filmit jep me dhimbje, te papershkueshme se çfare beri Greqia, prej nga 1913-ta, e deri ne vitin 1944, ndaj popullit te pafajeshem çame, dhe mbi te gjitha ate qe u mundua per me shume se 50 vjet te sundimit komunist Enver Hoxha, qe t'a fshinte me kujdes kete problem, duke mos e permendur qofte edhe nje here ne OKB kete çeshtje.".





Mirpo, tha ai ne vatraneve ashtu si na kane mesuar koloset e kombit, tone, themeluesit e shoqates Vatra, ashtu si e kemi dhe nje obligim historik, do te bejme gjithçka mund te bejme per te ndihmuar kete çeshtje. "Ne çeshtjen çame e kemi pare dhe e shohim vetem si nje çeshtje kombetare nje "plage e pasheruar e kombit shqiptare" tha ai.



Ndersa, duke pare kete film dokumentar, do te thoja thote kryetari i Vatres,dr Buçaj, "vetem se kur e shikon dokumentarin nuk mund te presish me, per kete çeshtje, e cila, na therret te gjithe ne shqiptareve kudo qe jemi. Gjithsesi, tha ai eshte bere nje rruge e mire, qe njerezit te ndergjegjesohen per vuajtjen e madhe te shqiptareve dhe nje plage...qe duhet thene se eshte e hapur, dhe se "duhet sheruar dhe mbyllur kjo plage afro 100 vjeçare, sepse edhe neqoftese kaloin edhe "600 vjet", kjo plage nuk harrohet kurre."





Nderkaq, Abedin Teme , nga Mazreku i Çamerise, i cili, se bashku me familjen e tij - banon ne Filadelfia, kujton ne kete date edhe kontributin e madh te çameve ne çeshtjen kombetare, flet plot emocione per kontributin e çameve ne historine kombetare. Teme, thote se ne kryengritjen e Dibres, e cila njihet si "Kryengritja e Dibraneve - 1913", moren pjese edhe kreyngritesit çame. Bile, thote ai populli çame i kendon edhe kenge kesaj kryengritje" Ne ne Dibren e uruar - Te dreguar kemi çuar - Qe te paret e Toskerise - ishin trimat e Çamerise!".........kjo kenge sipas tij u ndalua ne kohen e monizmit.





Filmi i metrazhit te plote “Endrra e Çamerise”






“Endrra e Çamerise” eshte nje nga 5 filmat dokumentare me metrazh te plote, qe fitoi financimin prej 1,6 milione leke nga Keshilli Miratues i Projekteve te Filmit ne Qendren Kombetare Kinematografike (QKK).
Skenaristi i filmit dokumentar “Endrra e Çamerise”, Enver Kushi, e vlereson kete film, si, "Perpjekje e pare per te realizuar nje film me metrazh te plote per Çamerine martire".







Skenari i filmit dokumentar, qe ka si regjisor Kujtim Gjonaj, eshte konceptuar me kater pjese, te cilat duke pasur ne qender, Çamerine, synojne zbulimin, dramen e zhberjes, mbijetesa, riberja dhe mallin per te.
Filmi nis me nje prolog domethenes dhe emocionues, ku Çameria nis e zbulohet si nje enderr, ku bregu i detit, sjell permes dallgeve zerat e femijeve çame qe flasin ne dialektin e embel te Çamerise. Kuadri behet me i plote me portretin dhe monologun e nje gruaje te vjeter çame, qe sjell thirrjen e permallshme per t’u kthyer ne vendlindje.





Pjesa e pare e filmit jep detaje mbi Çamerine, lashtesine, historine, shtrirjen gjeografike, te dhena per qytetet, popullsine, etj. Pjesa e dyte perfshin kroniken e dhimbjes dhe tragjedise çame, qe jepen permes fakteve historike dhe deshmive te gjalla, si nje nga tragjedite me te medha ballkanike nga fillimet e deri ne vitin 1945.





Pjesa e trete, permes gjuhes filmike, paraqet vlerat e kultures çame, figurat e shquara te trevave te Çamerise. Ndersa pjesa e katert, jep vitalitetin e popullsise çame, qe ka dhe thenien lapidare te Kadarese per çamerit, si "nje popullsi heroike, e talentuar, jashtezakonisht vitale, te zgjuar, aktive, plot kolorit".
Filmi mbyllet me nje epilog emocionues, duke transmetuar mesazhin se toka martire e Çamerise do te prese shume shpejt ne gjirin e saj, te gjallet e te vdekurit, duke bere realitet endrren per Çamerine.











Në Nju Jork shënohet pervjetori i 66-te nga Masakra në Camëri, u shfaq filmi dokumentar me metrazh të plotë me titull :"Ëndrra e Çamërisë"







BEQIR SINA New York







Masakra, çamët marshojnë nga Kllogjeri në Qafë-Botë, dhe përkujtojnë masakrën, në Nju Jork -

Deputetet e Kuvendit të Shqipërisë , Dashamir Tahiri dhe Shpëtim Idrizi i dërguan përshëndetje takimit në Nju Jork, për kujtimin e 66 - Vjetorit të Maskrës ndaj popullsisë çame





STATEN ISLAND - NY : Në sallën e Institutit “Gjergj Kastriot Skanderbeg” në Staten Island me president zotëri Rrape Rruci, u shfaq filmi dokumentar me metrazh të plotë, me titull :"Ëndrra e Çamërisë", me regji të Kujtim Gjonaj dhe skenarist Enver Kushi. Një film dokumentar, ky, që ndjek gjurmët e Çamërisë, dhe u shfaq në me rastin e 66 - Vjetorit të kujtimit të Maskrës mbi popullsinë çame, pas Luftës së Dytë Botërore.



Në këtë aktivitet të organizuar nga Shoqata "Çamëria", merrnin pjesë anëtarë të shoqatës “Çamëria”, nga Nju Jorku , Nju Xhersi, Kenektiket dhe Filadelfia, si dhe lider të komunitetit, studiues, historian, studentë, aktivistë dhe veprimtarë të ndryshëm të komunitetit. Anëtarë të familjeve të mbijetuara nga kjo masakër, të cilët, në diskutimet sollën edhe kujtimet e tyre. Gjatë shfaqjes së këtij filmi dokumentar, në sallë, u krijua një atmosferë emocionate, nga kënga çame dhe nga muzika e saj.



Në një kënd të sallës ishin vendosur dhjetra libra, artikuj, ese etje, të gjitha këto krijimtari me autor studiues, histroian e shkrimtar të njohur shqiptarë dhe të huaj. Të cilët, kan shkruar për Çamërinë e çështjen çame në përgjethësi, libra të shkruar edhe në vitet e diktaturës, por, edhe pas rënjes së komunizmit në Shqipëri. Në fund Shoqata "Çamëria", amviset çame shtruan një koktel sipas traditës së tyre.





Komuniteti çam ka zhvilluar dje në ishullin Saten Island - Nju Jork, në më pak se 5 kliometra larg ishullit të vogël, ku ngrihet Statuja e Lirisë - "Statue of Liberty", këtë aktivitet në përkujtim të të vrarëve gjatë spastrimit etnik, duke kujtuar 27 Qershorin 1944 – 66 vjetorin e gjenocidit grek, kundër popullsisë shqiptare të Çamërisë. Mbasi kjo datë historike, tek komuniteti çam dhe përfaqësuesit e tyre në SHBA-s, do të kujtohet në shenjë simbolike, në përkujtim të mijëra të vrarëve e të masakruarave. “Një fat edhe më të zi dhe dhimbje më të thellë kemi për 2700 të vrarët e 2400 të vdekurit nga uria gjatë dëbimit nga shtëpitë e tyre në Çamëri, pasi ata janë pa varre ku mund të vësh një lule a kurorë”, kumbon ngado zëri i këtyre çamëve. Zëri e të cilëve këto dekadat e fundi, është rritur shumë edhe këtu në SHBA-ës.



Me këto argumente kan nisur, dje, në mesdrekë tubimin e tyre edhe në Insitutin Gjergjë Kastrioti Skënderbeg – në Nju Jork, ku morën pjesë dhjetra vetë, kryesisht ata me origjinë dhe prejardhje çame, të mbledhur, së bashku me veprimtar e aktivistë të komunitetit, kanë përkujtuar 27 qershorin e 66 viteve më parë, kur mbi popullsinë çame u ushtrua gjenocidi i paparë grek.





Bëhet fjalë për një genocid, të pa dënuar akoma nga shteti Grek.Shteti i atëhershëm Shqiptar, gjatë regjimit të Enver Hoxhës iu hoqi nënshtetësinë greke dhe i regjistroj si nënshtetas shqiptarë të gjithë komunitetin çam, duke i prerë kështu rrugën e kthimit në Çamëri. Në të njëjtën kohë nuk i dha zgjidhje kësaj katastrofe humane që po ndodhte në jug të Shqipërisë dhe nuk ndërmjetësoj që kjo popullsi shqiptare të kthehej sërisht në shtëpitë e tyre. Këtij komuniteti i mohoet ende e drejta për të vizituar shtëpitë dhe pronat e tyre. Në Greqi, atyre nuk ju është lejuar të ngrenë as përmendore në vendet ku janë kryer masakrat nga ushtria e rregullt greke.








Dega e Shoqatës politiko-atdhetare “Çamëria” në Nju Jork, me kryetar zotin Sali Bollati dhe sekretar zotin Cenko Brahimaj, janë iniciuesit e kësaj përkujtimore, për të mos harruar gjenocidin e ushtruar, përndjekjen dhe gjakosjen, që ka përjetuar popullsia çame në fundqershorin e vitit 1944. “Çamët” tash gjithmonë e më zëshëm, duket se po thonë fjalën e tyre . Në këto takime përkujtimore, ashtu si dhe në Shqipëri, teksa marshojnë nga Kllogjeri në Qafë-Botë(Konispol -Sarandë), dhe në Amerikë, çamët kan vetëm një mesazh,: “Për të mos harruar dhe për të kujtuar bashkësinë ndërkombëtare, se çështja çame mbetet një plagë e hapur dhe zgjidhja e saj do t’i shërbejë forcimit të demokracisë në rajon, marrëdhënieve të miqësisë midis Shqipërisë dhe Greqisë”.





Cenko Brahimaj, në hapje të fjalës së tij duke iu faleminderuar të pranishëve , tha se jemi mbledhur të kujtojmë këtë datë historike, e cila, është jo vetëm që është pikëllim për masakrën greke ndaj popullsisë çame, por është edhe një frymëzim për ne dhe brezat tanë, që të mosa harrojmë kurrë atë gjëmë që kaloi populli çamë, në mbarim të Luftës së Dytë Botërore.





Ai u kërkojë pjesmarrësve që me një minutë heshtje të nderonin kujtimin e të gjithë atyre martirëvë çamë, që u vranë dhe u maskruan për çështjen Çame, për kuazën e tyre."I paharruar kujtimi i Tyre!, Me respekt nga bijët e bijat e tyre dhe i gjithë kombi ynë ", tha ai.





Ndërsa duke folur për çështjen Çame, Brahimaj, tha se "Kjo çështje - tani sapo vjen edhe po bëhet edhe më dëgjueshme edhe në kancelaritë perendimore, aty ku zëri saj 20 vjet më parë nuk ishte dëgjuar ndonjëherë të flitej qoftë edhe një fjalë për të."



Kjo sipas tij ka padyshim meritën e komunitetit çamë, por edhe të gjithë shqiptarëve, të cilët, nuk e ndajnë më këtë çështje nga asnjë çështje tjetër shqiptare, kudo në trojet tona."Ne sot, për mbrojtjen e kësaj çështje kemi dy deputet në parlamentin shqiptarë , kemi partin tonë dhe shoqatat, por kemi edhe mbështetjen e përkrhajen e fuqishme të të gjithë shqiptarëve si në Shqipëri, Kosovë, e të gjitha viset shqiptare", tha Brahimaj, kemi edhe Shtetet e Bashkauar të Amerikës, mikun tonë të madhë!







Më pasë zoti Brahimaj, i dha fjalën kryetarit të kësaj shoqate, dega e Nju Jorkut, z Sali Bollati për të folur rreth kësaj ngjarje, të cilën ai dhe familja e tij e kanë përjetuar në vitet e masakrës së egër greke, pas Luftës së Dytë Botërore.



Në fillim të fjalës së tij zoti Bollati, një i mbijetuar i masakrës, ku humbën jetën mijra çamë, dhe disa anëtarë të familjes së tij, mes të masakruarve edhe pleq, gra, e fëmijë të djepit, duke sjellur edhe kujtime tha se ky është "Një mesazh i paharruar në kujtim të vdekjes, makabre, e cila, mori jetën e më shumë se 2700 çamëve, popullsisë së pafajshme që po mundohej të ikte, për t’i shpëtuar genocidit dhe dhunës greke, nga ajo masakër e pashembullt, që mban "vulën" e komandat Zevros." Ai vlersoi këtë ceremoni të veçantë që komuniteti shqiptar çam në Shqipëri, e kudo që jetonë shqiptarët, por edhe këtu në SHBA-ës, që po e kujtoim atë masakrën, që " unë e disa të tjerë këtu, e kemi parë dhe kaluar edhe vetë të kryer nga trupat e rregullta ushtarake greke, të udhëhequra nga komandati i tyre Napolon Zerva" tha ai.





Më tej zoti Bollati tha se "Zgjidhja e çështjes së Kosovës, ka hapur rrugën tani çështjes të Çamërisë, kjo vërehet edhe në përkushtimin që ka nga vëllezërit tanë në Kosovë, pas pavarësisë së saj, për të ndihmuar në zgjidhjen e kësaj çështje, dhe ajo u reflektua edhe në vizitën më të fundit në Kosovë, të dy deputetëve çamë, në parlamentin e Shqipërisë Shpëtim Idrizit dhe Dashamir Tahirit".



Kryetari i i degës së Shoqatës "Çamëria" në Nju Jork, zoti Sali Bollati, i bëri thirrje të gjithë shqiptarëve të Amerikës, që të bashkohen rreth çështjes çame. “Unë tha ai nga kjo përkujtimore u bëjë thirrje të gjithë shqiptarëve, me në krye shoqatën më të vjetër, patriotike e atdhetare VATRA, lobin shqiptarë dhe organizatat e shoqatat e tjera, së bashku me ne, komunitetin çamë, t'a çojmë përpara këtë çështje”, - tha zoti Bollati gjatë fjalës së tij.







Për gazetën tonë foli për këtë datë edhe doktor Gjon Buçaj, kryetari i shoqatës Vatra, i cili, ka ardhur në këtë ceremoni përkujtimore së bashkua me anëtarët e kryesisë së Vatrës, , sekretarin e saj z Naum Prifti, z Zef Balaj, z Zef Përndocaj dhe editorin e gazëts Dielli, gazetarin Dali Greca. Dr Buçaj tha se ndjeshesh së bashku me anëtarët e Vatrës, mjaft i emocionuar. "Në fakt, theksojë Buçaj, megjithse kemi lexuar apo kemi dëgjuar shpeshherë se çfarë gjëme të madhe ka kaluar populli çamë, por, ajo që na ofrojë nëpërmjet imazheve filmike nga ana tij dokumentari “Ëndrra e Çamërisë”, imazhi i filmit jep me dhimbje, të papërshkueshme se çfarë bëri Greqia, prej nga 1913-ta, e deri në vitin 1944, ndaj popullit të pafajëshëm çamë, dhe mbi të gjitha atë që u mundua për më shumë se 50 vjet të sundimit komunist Enver Hoxha, që t'a fshinte me kujdes këtë problem, duke mos e përmendur qoftë edhe një herë në OKB këtë çështje.".





Mirpo, tha ai ne vatranëve ashtu si na kanë mësuar kolosët e kombit, tonë, themeluesit e shoqatës Vatra, ashtu si e kemi dhe një obligim historik, do të bëjmë gjithçka mund të bëjmë për të ndihmuar këtë çështje. "Ne çështjen çame e kemi parë dhe e shohim vetëm si një çështje kombëtare një "plagë e pashëruar e kombit shqiptarë" tha ai.



Ndërsa, duke parë këtë film dokumentar, do të thoja thotë kryetari i Vatrës,dr Buçaj, "vetëm se kur e shikon dokumentarin nuk mund të presish më, për këtë çështje, e cila, na thërret të gjithë ne shqiptarëve kudo që jemi. Gjithsesi, tha ai është bërë një rrugë e mirë, që njerëzit të ndërgjegjësohen për vuajtjen e madhe të shqiptarëve dhe një plage...që duhet thënë se është e hapur, dhe se "duhet shëruar dhe mbyllur kjo plagë afro 100 vjeçare, sepse edhe nëqoftëse kaloin edhe "600 vjet", kjo plagë nuk harrohet kurrë."





Ndërkaq, Abedin Teme , nga Mazreku i Çamërisë, i cili, së bashku me familjen e tij - banon në Filadelfia, kujton në këtë datë edhe kontributin e madh të çamëve në çështjen kombëtare, flet plot emocione për kontributin e çamëve në historinë kombëtare. Teme, thotë se në kryengritjen e Dibrës, e cila njihet si "Kryengritja e Dibranëve - 1913", morën pjesë edhe kreyngritësit çamë. Bile, thotë ai populli çamë i këndon edhe këngë kësaj kryengritje" Ne në Dibrën e uruar - Të drëguar kemi çuar - Që të parët e Toskërisë - ishin trimat e Çamërisë!".........kjo këngë sipas tij u ndalua në kohën e monizmit.





Filmi i metrazhit të plotë “Ëndrra e Çamërisë”






“Ëndrra e Çamërisë” është një nga 5 filmat dokumentarë me metrazh të plotë, që fitoi financimin prej 1,6 milionë lekë nga Këshilli Miratues i Projekteve të Filmit në Qendrën Kombëtare Kinematografike (QKK).
Skenaristi i filmit dokumentar “Ëndrra e Çamërisë”, Enver Kushi, e vlerëson këtë film, si, "Përpjekje e parë për të realizuar një film me metrazh të plotë për Çamërinë martire".







Skenari i filmit dokumentar, që ka si regjisor Kujtim Gjonaj, është konceptuar me katër pjesë, të cilat duke pasur në qëndër, Çamërinë, synojnë zbulimin, dramën e zhbërjes, mbijetesa, ribërja dhe mallin për të.
Filmi nis me një prolog domethënës dhe emocionues, ku Çamëria nis e zbulohet si një ëndërr, ku bregu i detit, sjell përmes dallgëve zërat e fëmijëve çamë që flasin në dialektin e ëmbël të Çamërisë. Kuadri bëhet më i plotë me portretin dhe monologun e një gruaje të vjetër çame, që sjell thirrjen e përmallshme për t’u kthyer në vendlindje.





Pjesa e parë e filmit jep detaje mbi Çamërinë, lashtësinë, historinë, shtrirjen gjeografike, të dhëna për qytetet, popullsinë, etj. Pjesa e dytë përfshin kronikën e dhimbjes dhe tragjedisë çame, që jepen përmes fakteve historike dhe dëshmive të gjalla, si një nga tragjeditë më të mëdha ballkanike nga fillimet e deri në vitin 1945.





Pjesa e tretë, përmes gjuhës filmike, paraqet vlerat e kulturës çame, figurat e shquara të trevave të Çamërisë. Ndërsa pjesa e katërt, jep vitalitetin e popullsisë çame, që ka dhe thënien lapidare të Kadaresë për çamërit, si "një popullsi heroike, e talentuar, jashtëzakonisht vitale, të zgjuar, aktive, plot kolorit".
Filmi mbyllet me një epilog emocionues, duke transmetuar mesazhin se toka martire e Çamërisë do të presë shumë shpejt në gjirin e saj, të gjallët e të vdekurit, duke bërë realitet ëndrrën për Çamërinë.